Besin zehirlenmesi, her yıl milyonlarca insanı etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre her yıl yaklaşık 866 milyon kişi, başka bir ifadeyle her 9 kişiden 1'i besin zehirlenmesi sorunu yaşıyor ve yaklaşık 1 milyon 520 bin kişi  hayatını kaybediyor.  Besin zehirlenmelerinden en fazla etkilenen grup 5 yaş altı çocuklar oluyor. Öyle ki yaklaşık her 3 besin zehirlenmesinden 1’i bu yaş grubunda görülüyor. Acıbadem Maslak Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, besin zehirlenmesinin özellikle yaz aylarında daha sık görüldüğüne dikkat çekerek, “Besin zehirlenmesi, bakteri, virüs, parazit veya bu mikroorganizmaların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu gelişmektedir. Yaz mevsiminde hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte mikroorganizmaların hızla çoğalması, gıdaların uygun koşullarda saklanmaması, kirli su ve buz tüketimi, bu artışın başlıca nedenleri arasında yer almaktadır” diyor. Besin zehirlenmesinin aslında büyük ölçüde önlenebildiğini vurgulayan İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, “El hijyeninin sağlanması, güvenilir gıda tüketimi ve uygun saklama koşullarına dikkat edilmesi, besin zehirlenmesinden korunmada en etkili üç temel kuraldır” açıklamasında bulunuyor. Dr. Yusuf Emre Uzun, besin zehirlenmesine karşı almamız gereken 12 önlemi anlattı; önemli öneriler ve uyarılarda bulundu! 

Ellerinizi sık sık en az 20 saniye yıkayın

Besin zehirlenmesinin önemli bir  bölümü, kirli eller aracılığıyla bulaşan mikroorganizmalar sebebiyle gelişiyor.  İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, bu nedenle el hijyeninin enfeksiyon zincirini kırmanın en etkili yollarından birini oluşturduğunu vurgulayarak, “Yemek hazırlamadan önce, özellikle çiğ et veya tavukla temas ettikten sonra ve tuvalet kullanımının ardından ellerinizi en az 20 saniye boyunca sabunla yıkamayı ihmal etmeyin” diyor.  

Çiğ ve pişmiş gıdaları birbirinden ayırın

Mikroplar bir besinden diğerine kolaylıkla geçebiliyor.  Bu durum "çapraz bulaşma"  olarak adlandırılıyor. Çapraz bulaşma, evde görülen besin zehirlenmelerinin en sık sebepleri arasında yer alıyor. Örneğin, yiyecekler hazırlanırken aynı kesme tahtası veya bıçağın kullanılması, bir besindeki mikroorganizmaların diğer besine taşınmasına yol açabiliyor. Özellikle çiğ et, tavuk ve balık ürünlerinde bulunan mikroorganizmalar diğer yiyeceklere bulaşabildiği için farklı kesme tahtaları ve mutfak ekipmanları kullanmaya özen gösterin. 

Et, tavuk ve balığı iyi pişirin

Güvenli sıcaklıklarda pişirilen gıdalar enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltıyor. 

Bunun aksine yetersiz pişirme ise zararlı mikroorganizmaların canlı kalmasına neden olabiliyor. Özellikle tavuk eti ve kıyma gibi ürünlerin iç kısmının tamamen pişmiş olmasına dikkat edin. 

Pişmiş yemekleri oda sıcaklığında bekletmeyin

Yaz aylarında sıcakların artmasıyla birlikte bakteriler çok daha hızlı çoğalıyor. Özellikle sıcak havalarda uzun süre bekletilen yemekler ciddi risk oluşturabiliyor. Pişirdiğiniz yemekleri iki saatten uzun süre oda sıcaklığında bırakmayın; mümkünse bir saat içinde buzdolabına kaldırın. 

Soğuk zinciri koruyun

 Uzun süre sıcak ortamda kalan ürünlerde bakteriler hızla çoğalabiliyor.   Et, süt ürünleri ve deniz ürünleri gibi kolay bozulan gıdaları alışverişten sonra en kısa sürede buzdolabına yerleştirin. 

Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın

Toprak, sulama suyu veya taşıma sırasında bulaşan mikroorganizmalar, çiğ tüketilen ürünlerde enfeksiyona yol açabiliyor. Bu nedenle meyve ve sebzeleri bol akan suyun altında dikkatlice yıkayın. Özellikle salata malzemelerinin temizliğine daha fazla özen gösterin. 

Son kullanma tarihlerini mutlaka kontrol edin

Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi enfeksiyon riskini artırıyor. Ayrıca ambalajı şişmiş, kapağı açılmış veya görünümünde değişiklik olan ürünlerden kaçınmanız gerekiyor. Son kullanma tarihi kadar ürünün uygun saklama koşullarında muhafaza edilmesi de önem taşıyor.

Açıkta satılan yiyeceklere dikkat edin

Sokakta veya açık alanlarda uzun süre bekletilen yiyecekler sıcak hava nedeniyle kolayca bozulabiliyor. Özellikle sütlü tatlılar, et ürünleri ve deniz ürünlerinde risk daha yüksek oluyor.  Bu nedenle güvenilir işletmelerden alışveriş yapmanız büyük önem taşıyor.

İçeceğinize buz ekletmeyin 

Kirli su, besin zehirlenmesinin önemli nedenleri arasında yer alıyor. Özellikle içme suyunun güvenli olmadığı durumlarda bakteriler, virüsler ve parazitler kolaylıkla vücuda alınabiliyor. Buzlar çoğu zaman temiz olarak düşünülse de, üretildiği suyun kirli olması durumunda aynı riski taşıdığına dikkat çeken İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, “Özellikle tatil bölgelerinde buzlu içeceklere çok dikkat etmek gerekmektedir. İçecekler mümkünse buz olmadan tüketilmelidir” diyor.

Dondurulmuş gıdaları doğru şekilde çözdürün

Dondurulmuş ürünlerin oda sıcaklığında bekletilerek çözdürülmesi bakterilerin hızla çoğalmasına neden olabiliyor. Çözdürme işlemini buzdolabında veya mikrodalgada yapmayı alışkanlık edinin. 

Güvenilir su tüketin

Kirli sular birçok enfeksiyon etkenini taşıyabiliyor.  Dolayısıyla içme suyunun güvenilir kaynaklardan temin edilmesi   çok önemli. Şüpheli durumlarda şişelenmiş veya uygun şekilde arıtılmış su kullanmaya özen gösterin. 

Tazeliğinden emin değilseniz tüketmeyin

Midye, istiridye ve bazı deniz ürünleri uygun koşullarda saklanmadığında ciddi zehirlenmelere yol açabiliyor. Özellikle yaz aylarında tazeliğinden emin olmadığınız deniz ürünlerini tüketmekten kaçının. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı