Azerbaycan’a bağlı kadim Oğuz yurdu Nahçıvan tarih boyu efsaneleşen direnişleri ile zengin bir geçmişe sahip. Çevredeki ülkeleri feth eden Büyük İskender’in orduları Nahçıvan’ı 6 ay işgal edemedi. İşin ilginç tarafı Nahçıvan’ı işgal ettikten sonra geçen 6 ayda yüzlerce kilometre uzakta bulunan Afganistan’a ulaşmış. Ve Nahçıvan’ı Doğunun kapısı adlandırmıştır.

Diğer bir kahramanlık destanı ise Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arazisinde bulunan Elince Kalesi’nde yazılmış. Bu kale 14 yıl boyunca (1387-1401) döneminin en kudretli komutanı olan Timur’un ordularının saldırılarına karşı direniş göstermiş.

14 yıl kuşatmada kalan, ölüm kalım savaşı verilen bir kalenin savunucuları yaşam için önemli olan yiyeceği ve suyu nasıl temin etmişlerdir? Çünkü dağın zirvesinde bulunan kaleyi kuşatmada tutan Timur’un ordularının yüzlerce askerinin gözünden kaçınarak buraya su ve yiyecek getirmek te imkansızdı. Kalenin içerisindeyse tarımcılık yapmak mümkün değildi.

Söylentilere göre o dönemde kalenin yakınındaki köye gizli yol varmış. Gıda da işte bu gizli yolla kaleye getiriliyormuş. Su konusuna gelince, kaleyi savunan Nahçıvanlı Türkler bin yılların sınavından çıkmış yönteme başvurmuşlar.Kayaları oyarak izler açmış, böylece yağmur suyunu bu izlerle kaya içinde oyulmuş 7 havuza toplamışlar.

Elince kalesinin savunucuları uzun bir zamanlar su ihtiyaçlarını bu havuzlarda bulunan suyla karşılamışlar. Havuzlardan en büyüğünün derinliği bir bölümde 8 metre, diğer bölümde ise 3 metreye ulaşıyor. Yani, yaklaşık 40 metreküp su kapasitesine sahipler.

Kalenin tarihine dair diğer bir ilginç olay; Selçuklular döneminde Irak ve Azerbaycan’dan toplanan vergiler o dönemde burada bulunan hazinede tutuluyormuş. Bir zamanlar kaledeki hazineyi ele geçirmek uğruna zaman zaman kanlı çatışmalar da olmuş. Elince kalesinin savunması çok sıkı olduğundan, hatta bir çok Azerbaycan Eldeniz (Selçuklu) hükümdarları en zor zamanlarda bu kaleye sığınmışlar.

Timurun kendisi kale savunucularını kahraman olarak nitelemiş

İşin diğer ilginç yanı; Timur bu kaleyi yendikten sonra Osmanlı’ya saldırmış. Timur 1401 yılında Hindistan’dayken bu kalenin savunucularının kaleyi terk ettiklerini duymuş ve derhal Nahçıvan’a gelmiş. Kaleye tırmanan Timur etrafı hayranlıkla seyretmiş ve kale savunucularını kahraman olarak nitelemiş.

Bundan sonra Osmanlı İmparatorğluğu’na saldırmayı kararlaştırmış ve Ankara Savaşı yapılmış.

(Ankara Muhraebesi Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında Ankara’nın Çubuk Ovası’nda 28 Temmuz 1402 tarihinde yapılmıştır.Geç Orta Çağ tarihinin en kanlı çarpışmalarından olan ve Osmanlıların yenilgisiyle sonuçlanan Ankara Muharebesi Fetret Devri(1402-1413) olarak bilinen bir iktidar boşluğu döneminin yaşanmasına yol açmıştır.)

Bir zamanlar yerle bir olan Elince Kalesi bu gün restore edilmiş

ve muhteşem görüntüsüne kavuşmuştur.

Bu kale zaman zaman virane bir halde kalmıştır. Son yıllara kadar tamamen yok olmak üzereyken Nahçıvan Özerk Cumhuriyyeti Ali Meclis Başkanı Sayın Vasif Talibov’un emriyle yeniden restore edilmiş. Böylelikle bir kahramanlık tarihini yaşatan bu abideye tekrar hayat verilmiştir.

“Tarihi yaşatanları tarih de yaşatır” sözü sanki Elince Kalesi için söylenmiş gibidir.

Elince Kalesi Nahçıvan’da bu gün en çok ziyaret edilen tarihi eserler arasında önemli bir yere sahiptir. Özellikle yabancı ülkelerden buraya gelenlerin ilk ziyaret ettikleri mekanlardan biridir. Bazıları kalenin Amerika’da bulunan ve İnka antik şehri olan Machu Picchu’ya benzerliğini özellikle söylüyorlar. Yine ilginçtir ki Machu Picchu 2007 tarihinde Dünya’nın Yeni Yedi Harikası’ndan biri olarak seçilmiş, Elince kalesi de 2007 yılında dünyanın en seçkin tarihi eserleri listesinde kendi yerini almıştır.